การเข้ารับบริการผ่าตัดแปลงเพศไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการเปลี่ยนแปลงหรือเสร็จแล้วสามารถใช้งานได้เลย แต่เป็นเพียงแค่จุดเริ่มต้นของการแปลงเพศต่างหาก เนื่องจากหลังจากที่เข้ารับการแปลงเพศมาแล้ว จะต้องดูแลตัวเองอย่างจริงจัง และเคร่งครัดมากๆ
ถึงแม้ว่าการแปลงเพศในครั้งนั้นจะผ่านไปได้ด้วยดีก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าหลังที่คนไข้ผู้เข้ารับบริการออกจากห้องผ่าตัดมาแล้วจะสามารถกลับใช้ชีวิตได้อย่างดีตามปกติในทันที หรือว่าช่องคลอดที่สร้างขึ้นใหม่จะสามารถสวยงาม ใช้งานได้เองอย่างสมบูรณ์ เพราะเข้าใจว่าผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับฝีมือของศัลยแพทย์เพียงเท่านั้น แต่ในความจริงแล้ว ผลลัพธ์ภาพรวมนั้นขึ้นอยู่กับการดูแลตัวเองในช่วงพักฟื้นของผู้ป่วยด้วยแทบจะเป็น 50 %ของการผ่าตัดเลยคือคุณหมอ 50 และดูแลเอง 50
ในช่วงของการฟื้นตัวหลังแปลงเพศ คนไข้ผู้เข้ารับบริการจำเป็นต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์อย่างเคร่งครัดทุกขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็น
- การดูแลแผลผ่าตัด
- การรักษาสุขอนามัย
- การรับประทานยาให้ครบตามกำหนด
- การหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่อาจกระทบต่อแผล
- การพักผ่อนให้เพียงพอ
- รวมถึงการขยายช่องคลอดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อช่วยรักษาความลึกและความกว้างของช่องคลอด และลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะช่องคลอดตีบ
นอกจากนี้ ในช่วงหลังการผ่าตัดยังมีข้อห้ามหลายประการที่ผู้ป่วยไม่ควรมองข้าม ไม่ว่าจะเป็น
- ยกของหนัก
- ออกกำลังกายที่ใช้แรงมาก
- การมีเพศสัมพันธ์ก่อนแผลหายดี
- การแช่น้ำ
- ละเลยการติดตามผลกับแพทย์
เนื่องจากพฤติกรรมตามด้านบนนี้อาจส่งผลให้แผลแปลงเพศหายช้าลงได้ เกิดการติดเชื้อ แผลแยก หรืออาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่มีผลกระทบต่อผลลัพธ์ของการแปลงเพศในระยะยาวได้
APS Clinic จะพาไปทำความเข้าใจว่าเกี่ยวกับ กิจกรรมที่ห้ามทำหลังแปลงเพศมีอะไรบ้าง ข้อห้ามคืออะไร พร้อมอธิบายเหตุผลและแนวทางการดูแลตัวเองที่ถูกต้อง เพื่อให้การพักฟื้นเป็นไปได้อย่างดี แผลหาย แผลสวย และช่วยให้ผลลัพธ์หลังการแปลงเพศที่เป็นไปตามความคาดหวังของคนไข้ผู้เข้ารับบริการได้มากที่สุด
ทำไมการดูแลตัวเองหลังแปลงเพศจึงสำคัญ?
หลังการแปลงเพศ ร่างกายจะเกิดการก้าวเข้าสู่กระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อเองอย่างอัตโนมัติ โดยแผลจะประกอบด้วย
- ผิวหนัง
- ชั้นไขมัน
- เส้นเลือด
- เส้นประสาท
ในด้านที่ผ่าตัดแปลงเพศเพื่อสร้างช่องคลอด จะยังมีการสมานตัวของเนื้อเยื่อที่อยู่ด้านในอีกหลายชั้นมากๆ
ในช่วง 2–3 เดือนแรกจึงถือเป็นช่วงสำคัญที่สุดของการฟื้นตัวจากการแปลงเพศ เนื่องจากเนื้อเยื่อจะยังมีความบอบบาง หากเกิดแรงกระแทกหรือแรงดึงที่เกิดขึ้นมากเกินไป อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย และเกิดอันตรายได้
จึงทำให้การดูแลตัวเองหลังแปลงเพศเป็นอย่างดีจะช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดปัญหาต่าง ๆ เช่น
- เกิดอาการแผลติดเชื้อ
- มีเลือดออกใต้แผล แผลไม่แห้ง
- แผลแตก หรือแยก
- เกิดภาวะช่องคลอดตีบตัน
- การหายของแผลเป็นผิดปกติ
- มีอาการปวดแผลเรื้อรัง
- การหายของแผลล่าช้า
จึงทำให้การปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์อย่างเคร่งครัด มีความสำคัญมากไม่แพ้ความสารถในการผ่าตัดของศัลยแพทย์
กิจกรรมที่ห้ามทำหลังแปลงเพศ มีอะไรบ้าง?
ห้ามยกของหนัก
สิ่งที่ห้ามทำหลังแปลงเพศมาอย่างแรกที่จะพูดถึงคือ การยกของหนัก เพราะการยกของหนักจะทำให้กล้ามเนื้อหน้าท้องและอุ้งเชิงกรานเกิดการเกร็งตัว จะทำให้เกิดความดันในช่องท้องที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้แผลแปลงเพศได้รับแรงดึงมากกว่าปกติ และอาจทำให้
- แผลแยกได้
- มีเลือดออกจากแผล
- มีอาการบวมเจ็บมากขึ้น
- เจ็บแผลเป็นอย่างมาก
- แผลฟื้นตัวช้าลง
ศัลยแพทย์แนะนำให้หลีกเลี่ยงการยกของหนักเป็นระยะเวลาประมาณ 6–8 สัปดาห์ หรือจนกว่าศัลยแพทย์จะประเมินว่าแผลจากการแปลงเพศนั้นแข็งแรงดีขึ้นแล้ว
ห้ามออกกำลังกายหนัก
ถึงแม้ว่าการเดินเบา ๆ ในห้องพัก จะเป็นการช่วยลดโอกาสในการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน แต่การออกกำลังกายหนักจะถือเป็นข้อห้ามหลังผ่าตัดแปลงเพศ
โดยกิจกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง ได้แก่
- วิ่ง
- จักรยาน
- เวทเทรนนิ่ง
- โยคะ
- เต้น
- แอโรบิก
- กีฬาทุกชนิด
กิจกรรมเหล่านี้เป็นการออกกำลังกายที่ทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนที่บริเวณอุ้งเชิงกราน ซึ่งส่งผลต่อการสมานของแผลที่อยู่ภายใน
ควรเริ่มจากการเดินช้า ๆ ภายในบ้าน แล้วค่อยเพิ่มระยะทางให้มากขึ้นตามคำแนะนำของศัลยแพทย์
ห้ามมีเพศสัมพันธ์ก่อนแพทย์อนุญาต
คนไข้ผู้เข้ารับบริการไม่ควรมีเพศสัมพันธ์จนกว่าศัลยแพทย์จะประเมินว่าแผลหายโดยสมบูรณ์แล้ว ทั่วไปอาจใช้ระยะเวลารักษาแผลเป็นระยะเวลาประมาณ 3–6 เดือน ขึ้นอยู่กับเทคนิคการผ่าตัด การดูแลแผล และการฟื้นตัวของคนไข้ผู้เข้ารับบริการแต่ละบุคคล
หากมีเพศสัมพันธ์เร็วเกิน ก่อนที่แผลจะหายอาจทำให้เกิดอาการ
- แผลฉีก
- เลือดออก
- ช่องคลอดอักเสบ
- ติดเชื้อที่แผล หรือช่องคลอด
- ปวดแผลเรื้อรัง
- แผลสมานตัวผิดรูป
ถึงจะรู้สึกได้ว่าแผลด้านนอกหายดีแล้ว แต่ความจริงแล้ว แผลของเราจะยังมีส่วนของเนื้อเยื่อภายที่ในอาจจะยังไม่แข็งแรงเพียงพอ จึงทำให้เกิดผลเสียได้
ห้ามละเลยการขยายช่องคลอด
การขยายช่องคลอดถือเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันในส่วนของการรักษาแผลแปลงเพศ หากละเลยการขยายช่องคลอดตามแผนที่ศัลยแพทย์กำหนด อาจทำให้เกิดปัญหา เช่น
- ช่องคลอดตีบ
- ความลึกลดลง
- ใส่อุปกรณ์ขยายช่องคลอดได้ยาก
- มีเพศสัมพันธ์ลำบากในอนาคต
หลายคนจะมีความเข้าใจผิดว่าเมื่อแผลแปลงเพศหายแล้วจะสามารถหยุดทำการขยายช่องคลอดได้ แต่ความจริงแล้วการขยายช่องคลอดนั้น จำเป็นต้องทำอย่างต่อเนื่องตามระยะเวลาที่ศัลยแพทย์กำหนด ซึ่งอาจนานหลายเดือน หรือเป็นปียกเว้นเทคนิคที่เลือกแปลงเพศจะเป็นเทคนิคเฉพาะที่ไม่ต้องขยายช่องคลอด หรือสามารถขยายช่องคลอดไม่สม่ำเสมอได้
ห้ามแช่น้ำ ว่ายน้ำ หรือซาวน่า
ในช่วงพักฟื้นการว่างน้ำ แช่น้ำ แช่น้ำอุ่น เป็นกิจกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง ทั้งหมดยังร่วม
- การแช่อ่างอาบน้ำ
- การใช้สระว่ายน้ำ
- การแช่น้ำพุร้อน
- อบซาวน่า
- การใช้ห้องอบไอน้ำ
เนื่องจากเป็นพื้นที่ ที่จะเพิ่มโอกาสที่เชื้อโรคจะเข้าสู่แผลแปลงเพศ รวมถึงทำให้แผลเปื่อยและยังทำให้การสมานตัวของแผลช้าลง ในช่วงแรกควรอาบน้ำด้วยฝักบัว และควรดูแลให้บริเวณแผลแห้งสะอาดอยู่เสมอ
ห้ามสูบบุหรี่
การสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสิ่งที่ทำให้แผลแปลงเพศหายช้าลงเป็นอย่างมาก เนื่องจากสารนิโคตินในบุหรี่มีส่วนทำให้หลอดเลือดหดตัว ทำให้เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงแผลได้ลดลง
จึงเกิดผลเสียอัน ได้แก่
- ทำให้แผลหายช้า
- ทำให้แผลเกิดการติดเชื้อ
- แผลแยก หรือแตก
- เกิดแผลเป็นมากขึ้น
- เนื้อเยื่อจากการแปลงเพศเกิดการตายบางส่วน
ปกติแล้วศัลยแพทย์จะแนะนำให้งดสูบบุหรี่ทั้งก่อนและหลังเข้ารับการแปลงเพศ เพื่อช่วยให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
ห้ามดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงพักฟื้น
การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ในช่วง 4–6 สัปดาห์แรกหลังการผ่าตัด หรือจนกว่าแพทย์จะอนุญาตเป็นสิ่งที่พึงกระทำเนื่องจากจะช่วยให้แผลหายได้ดีมากยิ่งขึ้นเนื่องจากแอลกอฮอล์สามารถส่งผลต่อกระบวนการฟื้นตัวของร่างกายได้หลายด้าน เช่น
- เพิ่มโอกาสในการเกิดเลือดออก
- ทำให้ร่างกายขาดน้ำ
- ลดประสิทธิภาพการสร้างคอลลาเจนของร่างกาย
- รบกวนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน
- เพิ่มความเสี่ยงจากการติดเชื้อ
- ส่งผลต่อการทำงานของยาที่ศัลยแพทย์สั่งเช่น ยาแก้ปวด ยาปฏิชีวนะ หรือยาอื่น ๆ
หากอยู่ในช่วงที่ยังต้องรับประทานยาอยู่ ควรหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด และปรึกษาศัลยแพทย์ก่อนกลับมาดื่มแอลกอฮอล์ตามปกติ
ห้ามกลับมาใช้ยาฮอร์โมนเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์
เนื่องจากก่อนเข้ารับการแปลงเพศจะต้องงดรับประทานยาฮอร์โมนเป็นระยะเวลาชั่วคราวก่อน เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน
ในช่วงหลังผ่าตัด คนไข้ผู้เข้ารับบริการหลายท่านอาจเกิดความกังวลจึงรีบกลับมาใช้ยาฮอร์โมนเพศทันที เรื่องนี้เป็นซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ หากยังไม่ได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์ผู้ดูแล
เพราะการเริ่มใช้ยาฮอร์โมนหลังการแปลงเพศเร็วเกินไป อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนบางประการได้ โดยเฉพาะในช่วงที่ร่างกายยังฟื้นตัวไม่สมบูรณ์
จึงไม่ควร
- เพิ่มปริมาณของยาฮอร์โมนเอง
- ซื้อยาฮอร์โมนมารับประทานเอง
- เปลี่ยนชนิดของยาฮอร์โมนเอง
- หยุดหรือเริ่มยาใหม่โดยไม่ปรึกษาศัลยแพทย์
โดยการใช้ยาฮอร์โมนควรอยู่ภายใต้การติดตามอย่างใกล้ชิดของศัลยแพทย์ เพื่อให้เหมาะสมกับการดูแลสุขภาพและการฟื้นตัวของการแปลงเพศ
ห้ามนั่งหรือยืนนานเกินไป
หลังผ่าตัดแปลงเพศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 2–4 สัปดาห์แรก การนั่งหรือยืนเป็นเวลาติดต่อกันนานอาจทำให้เพิ่มแรงกดที่บริเวณอุ้งเชิงกราน จึงส่งผลให้เกิดอาการบวม ปวด หรือรู้สึกตึงบริเวณแผลได้
หากจำเป็นต้องนั่งนานๆในเวลาทำงาน ควร
- เปลี่ยนท่านั่งในอิริยาบถต่างๆทุก 30–60 นาที
- ลุกเดินเบา ๆ เป็นระยะๆ
- ควรใช้เบาะรองนั่งตามคำแนะนำของศัลยแพทย์
- หลีกเลี่ยงการนั่งบนพื้นแข็งเป็นระยะเวลานาน
การยืนนานเกินไปก็เช่นกัน อาจทำให้เลือดคั่งบริเวณแผลและเพิ่มอาการบวมได้ จึงควรพยายามเคลื่อนไหวอย่างพอเหมาะในหลายๆท่า สลับกับการพักผ่อนให้สมดุล จะช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานได้ดีมากขึ้นและทำให้การฟื้นตัวดีมากขึ้น
ห้ามขับรถในช่วงแรกหลังแปลงเพศ
หลายอาจคนรู้สึกแข็งแรงขึ้นหลังกลับบ้านและคิดเอาเองว่าสามารถขับรถได้แล้ว แต่ในความเป็นจริง แล้วการขับรถอาจทำให้เกิดแรงกดบริเวณแผลแปลงเพศ รวมทั้งการแปลงเพศยังต้องใช้กล้ามเนื้อหน้าท้องและอุ้งเชิงกรานในการเหยียบเบรกหรือบังคับพวงมาลัยร่วมด้วย
หรือหากยังรับประทานยาแก้ปวดที่ศัลยแพทย์จ่ายให้บางชนิด อาจทำให้เกิดอาการง่วงซึมหรือการตอบสนองช้าลง ซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยในการขับขี่ได้
จึงควรรอจนกว่า
- อาการปวดของแผลลดลง
- ไม่จำเป็นต้องใช้ยาแก้ปวดที่มีผลต่อการง่วง
- สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้คล่องตัว
- ได้รับอนุญาตจากศัลยแพทย์
ห้ามใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นหรือเสียดสีกับแผล
การเลือกใส่เสื้อผ้าหลังเข้ารับการผ่าตัดแปลงเพศมีผลต่อการสมานแผลเป็นอย่างมาก กางเกงหรือชุดชั้นในที่รัดแน่นอาจทำให้
- แผลผ่าตัดถูกเสียดสี
- เกิดความอับชื้น
- ปวดแผลมากขึ้น
- เกิดการระคายเคืองที่บริเวณแผล
- เพิ่มโอกาสการติดเชื้อที่แผล
ควรเลือกเสื้อผ้าที่เหมาะสม เช่น
- สามารถระบายอากาศได้ดี
- มีเนื้อผ้าที่นุ่ม
- ไม่รัดแน่น และไม่กดทับบริเวณแผล
- สวมใส่ง่าย ไม่ต้องขยับเยอะ
เมื่อแผลผ่าตัดแปลงเพศหายดีแล้ว จึงค่อยกลับมาแต่งกายได้ตามปกติ
ห้ามปล่อยให้แผลอับชื้นหรือสกปรก
การรักษาความสะอาดของแผลหลังการผ่าตัดแปลงเพศ เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อคนไข้ผู้เข้ารับบริการควรปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์อย่างเคร่งครัด เช่น
- ล้างแผลตามเวลา และวิธีที่ได้รับคำแนะนำ
- เปลี่ยนผ้าปิดแผลเมื่อจำเป็น
- คอยซับแผลให้แห้งหลังทำความสะอาด
- ล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสแผลทุกครั้ง
ควรหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อแผล เช่น แอลกอฮอล์ น้ำหอม หรือครีมบำรุงผิวที่ศัลยแพทย์ห้าม
ห้ามสวนล้างช่องคลอดด้วยตนเอง
หลังการผ่าตัดสร้างช่องคลอดหรือแปลงเพศ คนไข้ผู้เข้ารับบริการบางรายอาจเข้าใจว่าการสวนล้างช่องคลอดจะช่วยให้ช่องคลอดและแผลสะอาดได้มากขึ้น แต่ในความจริงแล้วการสวนล้างโดยไม่จำเป็น หรือใช้อุปกรณ์ในการทำความสะอาดที่ไม่เหมาะสม อาจส่งผลทำให้เกิดการระคายเคืองหรือเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อของแผลได้
ควรดูแลความสะอาดช่องคลอดตามคำแนะนำของศัลยแพทย์เท่านั้น
- หากมีตกขาวผิดปกติ
- มีกลิ่นเหม็น
- มีเลือดออก
- มีอาการปวดผิดปกติ
ควรเข้ารับการตรวจโดยศัลยแพทย์ผู้ดูแล ไม่ควรซื้อยาหรือสวนล้างเอง
รับประทานยาและการนัดติดตามผลอย่างเคร่งครัด
คนไข้ผู้เข้ารับบริการบางรายเมื่ออาการดีขึ้นแล้วจะหยุดยาเอง หรือคิดว่าไม่จำเป็นต้องกลับไปพบศัลยแพทย์ติดตามผลแล้ว แต่ในความจริงการติดตามผลหลังการผ่าตัดแปลงเพศมีความสำคัญมาก เพราะศัลยแพทย์จะคอยประเมินสิ่งต่างๆ ที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิต เช่น
- แผลผ่าตัดสมานดีหรือไม่
- มีภาวะแทรกซ้อนเกิดขึ้นหรือไม่
- ช่องคลอดมีความลึกและความกว้างเหมาะสมอย่างที่ต้องการหรือไม่
- จำเป็นต้องปรับแผนการดูแลรักษาหรือไม่
หากพบปัญหาได้ตั้งแต่ระยะแรก มักจะสามารถรักษาหรือแก้ปัญหาได้ง่ายกว่าการปล่อยไว้จนมีอาการรุนแรง
หากฝ่าฝืนข้อห้ามหลังแปลงเพศ จะเกิดผลกระทบอะไรบ้าง?
อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ โดยภาวะที่กล่าวถึงคือ
- แผลแยก
- เลือดออกจากแผล
- แผลผ่าตัดติดเชื้อ
- แผลหายช้า
- ช่องคลอดตีบตัน
- ความลึกของช่องคลอดลดลง
- ปวดบริเวณแผลเรื้อรังบริเวณอุ้งเชิงกราน
- เกิดพังผืดที่แผลมากกว่าปกติ
- ต้องเข้ารับการรักษาหรือผ่าตัดแก้ไขเพิ่มเติม
ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้อาจจะไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่การปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของศัลยแพทย์อย่างเคร่งครัดจะช่วยลดความเสี่ยงจากอาการต่างๆได้อย่างมาก
สัญญาณอันตรายหลังแปลงเพศที่ควรรีบพบศัลยแพทย์
หากมีอาการผิดปกติบางอย่างหลังผ่าตัดแปลงเพศ ควรรีบกลับไปพบศัลยแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของการภาวะแทรกซ้อนที่ต้องเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็ว อาการเหล่านั้นได้แก่
- มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส
- แผลที่ผ่าตัดมีความบวมแดงมากขึ้นเรื่อย ๆ
- มีหนองหรือของเหลวสีผิดปกติไหลออกจากแผลผ่าตัด
- มีกลิ่นเหม็นจากแผลหรือช่องคลอด
- มีเลือดออกมากผิดปกติ
- มีอาการปวดแผลรุนแรงขึ้น แม้รับประทานยาแล้ว
- ปัสสาวะลำบาก หรือปัสสาวะไม่ออก
- หายใจเหนื่อย เจ็บหน้าอก หรือมีอาการขาบวมแดง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับลิ่มเลือดอุดตัน
- ไม่สามารถใส่ Dilator ได้ ทั้งที่เคยใส่ได้ตามปกติ
หากมีอาการเหล่านี้ สิ่งสำคัญคือไม่ควรซื้อยารับประทานเองหรือรอดูอาการนาน
เพราะการรับการรักษาตั้งแต่ระยะแรกที่เกิดปัญหาจะช่วยลดความรุนแรงของปัญหาได้เป็นอย่างมาก
วิธีดูแลตัวเองหลังแปลงเพศให้ฟื้นตัวเร็วและไม่เป็นอันตราย
นอกจากการหลีกเลี่ยงสิ่งที่ห้ามทำหลังแปลงเพศแล้ว การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมก็เป็นเรื่องสำคัญที่ช่วยให้แผลหายเร็วและลดโอกาสในการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ด้วย ดังนั้นจึงควรดูแลตัวเองดังนี้
1. พักผ่อนให้เพียงพอ
- ร่างกายต้องใช้พลังงานในการซ่อมแซมเนื้อเยื่อเป็นอย่างมาก จึงควรนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมในแต่ละวันมากเกินไป
2. เดินเบา ๆ ตามคำแนะนำของแพทย์
- การเดินช้า ๆ จะช่วยในการกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต และลดความเสี่ยงในการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน แต่ก็ยังไม่ควรเดินมากจนรู้สึกปวดแผลหรืออ่อนล้า
3. รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
- ควรอาหารที่มีโปรตีนสูง เช่น ไข่ ปลา เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่ว และนม จะช่วยในการซ่อมแซมแผล ทั้งนี้ควรรับประทานผักผลไม้ให้เพียงพอเพื่อช่วยเรื่องการขับถ่าย
4. ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- การดื่มน้ำเป็นสิ่งช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดีขึ้น และลดปัญหาท้องผูก ซึ่งอาจทำให้ต้องเบ่งและเพิ่มแรงดันบริเวณแผล
5. ใช้ Dilator ตามแผนที่แพทย์กำหนด
- สำหรับผู้ที่ผ่าตัดสร้างช่องคลอด การขยายช่องคลอดอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญต่อช่องคลอดใหม่เป็นอย่างมาก เพื่อช่วยในการรักษาความลึกและความกว้างของช่องคลอด
6. เข้าพบแพทย์ตามนัดทุกครั้ง
- แม้จะไม่มีอาการผิดปกติของแผลหรืออาการ ก็ควรเข้ารับการตรวจติดตามผลตามนัดทุกครั้ง เพื่อให้ศัลยแพทย์สามารถประเมินการหายของแผลและให้คำแนะนำเพิ่มเติมได้เป็นอย่างดีและถูกต้อง
แนวทางการใช้ชีวิตในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด
ในช่วงระยะเวลาการพักฟื้นแผลผ่าตัดอาจมีความแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคลโดยทั่วไปสามารถแบ่งได้ดังนี้
ช่วง 1–2 สัปดาห์แรก
- ควรพักผ่อนเป็นหลัก
- ควรเดินเบา ๆ เล็กน้อยภายในบ้าน
- ควรหลีกเลี่ยงการนั่งนาน และควรใช้เบาะรองนั่ง
- ควรดูแลแผลให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ
- ขยายช่องคลอด และเพิ่มขนาดตามคำแนะนำของศัลยแพทย์
ช่วง 3–6 สัปดาห์
- สามารถเพิ่มการเดินในชีวิตประจำวันได้มากขึ้น
- สามารถทำกิจวัตรเบา ๆ ได้
- ห้ามยกของหนัก
- ห้ามออกกำลังกายหนัก
- ห้ามมีเพศสัมพันธ์
ช่วง 6–12 สัปดาห์
- ในบางคนอาจจะเริ่มกลับไปทำงานบางประเภทได้
- สามารถเริ่มออกกำลังกายเบา ๆ ได้ หากศัลยแพทย์อนุญาต
- ยังคงต้องระวังแรงกระแทกในบริเวณอุ้งเชิงกราน
- ขยายช่องคลอดอย่างต่อเนื่อง
หลัง 3 เดือนขึ้นไป
- สามารถทำกิจกรรมส่วนใหญ่ได้มากขึ้น
- การมีเพศสัมพันธ์ควรได้รับอนุญาตจากศัลยแพทย์ก่อน
- ยังคงต้องเข้าติดตามผลตามนัด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับข้อห้ามหลังแปลงเพศ
หลังแปลงเพศกี่วันถึงจะเดินได้?
- ปกติทั่วไปจะสามารถเริ่มเดินเบา ๆ ได้ภายใน 4-5วันหลังผ่าตัดแปลงเพศ ตามคำแนะนำของศัลยแพทย์ แต่ไม่ควรเดินมากเกินไปในช่วงแรกเพราะแผลอาจกระทบกระเทือนได้
หลังแปลงเพศยกของหนักได้เมื่อไร?
- ควรหลีกเลี่ยงการยกของหนักประมาณ 6–8 สัปดาห์ หรือจนกว่าศัลยแพทย์จะอนุญาต
หลังแปลงเพศออกกำลังกายได้เมื่อไร?
- การเดินเบา ๆ สามารถทำได้ แต่การออกกำลังกายหนัก ไม่ว่าจะเป็น วิ่ง เวทเทรนนิ่ง หรือปั่นจักรยาน ควรให้พักฟื้นครบ 6–12 สัปดาห์ก่อน ควรปรึกษาความเหมาะสมจากศัลยแพทย์
หลังแปลงเพศมีเพศสัมพันธ์ได้เมื่อไร?
- ควรรอให้แผลดีขึ้นประมาณ 3–6 เดือน และควรจะต้องได้รับการตรวจประเมินแผลและการหายจากศัลยแพทย์
จำเป็นต้องขยายช่องคลอดนานแค่ไหน?
- ระยะเวลาในการขยายช่องคลอดจะแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล บางรายอาจต้องขยายช่องคลอดต่อเนื่องติดต่อกันหลายเดือนหรือเป็นปี ตามแผนการรักษาของศัลยแพทย์หรือเทคนิคการผ่าตัด
หลังแปลงเพศสามารถอาบน้ำได้หรือไม่?
- สามารถอาบน้ำด้วยฝักบัวได้ตามปกติแต่ควรหลีกเลี่ยงการแช่น้ำ สระว่ายน้ำ หรือซาวน่าจนกว่าแผลจะหายดี
หากเผลอยกของหนักจะเป็นอะไรไหม?
- หากเผลอยกของหนักครั้งเดียวและหลังยกของไม่มีอาการผิดปกติ อาจไม่เกิดปัญหารุนแรง แต่หลังจากนั้นควรสังเกต หากมีอาการ เช่น ปวดมากขึ้น บวม หรือมีเลือดออก ควรปรึกษาศัลยแพทย์หากมีความกังวลเกิดขึ้น
หลังแปลงเพศกลับไปทำงานได้เมื่อไร?
- หากเป็นงานเบา ๆ ไม่ได้ใช้แรงหรือไม่ได้เคลื่อนไหวมาก จะสามารถกลับไปทำงานได้ภายใน 4–6 สัปดาห์ แต่หากเป็นงานที่ต้องยกของหนักหรือใช้แรงมาก อาจต้องพักนานมากกว่าปกติ
ข้อห้ามเหล่านี้ห้ามทำหลังแปลงเพศตลอดไปหรือไม่?
- ข้อห้ามส่วนใหญ่ที่กล่าวมา เป็นข้อห้ามชั่วคราวที่ห้ามทำในช่วงที่กำลังพักฟื้นเท่านั้น เมื่อแผลหายเป็นปกติโดยสมบูรณ์และศัลยแพทย์อนุญาตให้ทำแล้ว คนไข้ผู้เข้ารับบริการใหญ่จะสามารถกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้
การปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์อย่างเคร่งครัด จะช่วยให้แผลสมานตัวและหายเร็ว ไม่เพียงเท่านั้นยังลดความเสี่ยงของต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน การปฏิบัติตามศัลยแพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัด จะช่วยให้สามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ดีขึ้นอย่างมั่นใจในระยะยาว
หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไข้สูง แผลบวมแดง มีหนอง เลือดออกมาก หรือปวดรุนแรง ควรรีบพบศัลยแพทย์ทันที ไม่ควรรอดูอาการเองเนื่องจากอาจทำให้รักษาได้ยากมากขึ้น
