หลังการผ่าตัดแปลงเพศจากชายเป็นหญิง การดูแลตัวเองเบื้องต้นที่สำคัญและควรปฏิบัติตามมากที่สุด พอพอกันกับ การทำแผล การรับประทานยา การเข้าพบศัลแพทย์ หรือการขยายช่องคลอดตามคำแนะนำของศัลยแต่การดูแลในส่วน”โภชนาการ” อาหารการกิน ก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญมาก เนื่องจากเป็นส่วนที่ช่วยให้ร่างกายซ่อมแซมเนื้อเยื่อหลังการผ่าตัดแปลงเพศได้เป็นอย่างดี ลดการอักเสบ และช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
คนไข้ผู้เข้ารับการผ่าตัดหลายคนจึงเกิดความสงสัยในด้านอาหารการกินว่า
- หลังแปลงเพศกินอะไรได้บ้าง?
- หลังผ่าตัดทันทีกินอะไรดี?
- อาหารอะไรช่วยให้แผลหายเร็ว?
- ของแสลงมีจริงหรือไม่?
- หลังแปลงเพศห้ามกินอะไร?
บทความนี้ APS Clinic จะรวบรวมเกี่ยวกับคำถามที่หลายคนสงสัย และแนะนำโภชนาการสำหรับผู้ที่เพิ่งผ่าตัดแปลงเพศ เพื่อช่วยให้การพักฟื้นเป็นไปได้ด้วยดีอย่างที่ใจต้องการ
หลังแปลงเพศกินอะไรได้บ้าง
ทำไมการเลือกรับประทานอาหารหลังการแปลงเพศจึงสำคัญ?
ในช่วงหลังการผ่าตัดแปลงเพศ ร่างกายของเราจะเข้าสู่กระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อโดยอัตโนมัติในทันทีโดยจะเกิดการสร้างคอลลาเจน สร้างเส้นเลือดใหม่ และฟื้นฟูเซลล์ต่าง ๆที่ได้รับความเสียหายจากการผ่าตัด ซึ่งกระบวนการเหล่านั้นจะต้องใช้สารอาหารในการนำไปฟื้นฟูเป็นจำนวนมาก จึงทำให้หากรับประทานอาหารได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย อาจส่งผลทำให้
- แผลหายช้าลง
- บวมนาน
- ภูมิคุ้มกันของร่างกายลดลง
- เสี่ยงต่ออาการติดเชื้อ
- ทำให้เกิดความอ่อนเพลียได้ง่าย
จึงทำให้การเลือกอาหารการกินให้เหมาะสมกับความต้องการของร่างกายต่อการฟื้นฟู จึงเป็นการช่วยสนับสนุนการฟื้นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพหลังการผ่าตัดนั่นเอง
หลังเข้ารับการผ่าตัดแปลงเพศทันทีสามารถกินอะไรได้บ้าง?
ในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังเข้ารับการผ่าตัดแปลงเพศ การรับประทานอาหารจะขึ้นอยู่กับการประเมินอาการของศัลยแพทย์และการฟื้นตัวจากการดมยาสลบ
โดยทั่วไปจะเริ่มให้รับประทานอาหารได้ดังนี้
ระยะที่ 1 น้ำใส (Clear Liquid)
หากไม่มีอาการคลื่นไส้ร่วมด้วย สามารถเริ่มรับประทาน
- น้ำเปล่า
- น้ำซุปใส
- น้ำผลไม้เจือจาง
- เกลือแร่
- เจลลี่ใส
ระยะที่ 2 อาหารอ่อน
เมื่อสามารถรับประทานน้ำได้ดีแล้ว
สามารถเริ่มจากการรับประทาน
- โจ๊ก
- ข้าวต้ม
- ซุปผัก
- ไข่ตุ๋น
- เต้าหู้นิ่ม
- มันบด
ควรเลือกรับประทานเป็นอาหารที่ย่อยง่าย ไม่มัน และไม่เผ็ดจัด
ระยะที่ 3 อาหารปกติ
เมื่อระบบทางเดินอาหารสามารถกลับมาทำงานได้เป็นปกติ
สามารถรับประทานอาหารทั่วไปได้ โดยเน้นรับประทานเป็น
- โปรตีนสูง
- ผัก
- ผลไม้
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ
หลังผ่าตัดแปลงเพศสามารถกินอะไรได้บ้าง?
8 กลุ่มอาหารที่ช่วยให้แผลหายเร็ว
1. โปรตีนคุณภาพสูง
โปรตีนจัดเป็นสารอาหารที่สำคัญที่สุดในการซ่อมแซมแผล ควรเลือกเป็น
- ปลา
- ไก่ไม่ติดหนัง
- ไข่
- เต้าหู้
- นม
- โยเกิร์ต
- ถั่วต่าง ๆ
ควรได้รับประทานโปรตีนให้ได้ทุกมื้อ
2. วิตามินซี
วิตามินซีจะเป็นส่วนช่วยในการสร้างคอลลาเจน ปกติจะพบใน
- ฝรั่ง
- ส้ม
- กีวี
- สตรอว์เบอร์รี
- มะละกอ
- พริกหวาน
3. ธาตุสังกะสี (Zinc)
เป็นสารอาหารที่จะช่วยในการสมานแผลและเสริมภูมิคุ้มกัน ปกติจะพบใน
- เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
- หอยนางรม
- ถั่ว
- เมล็ดฟักทอง
4. ธาตุเหล็ก
เนื่องจากหลังการผ่าตัดอาจเกิดการเสียเลือด จึงทำให้อาหารที่แนะนำจะต้องมีธาตุเหล็ก
- ตับ (รับประทานในปริมาณเหมาะสม)
- เนื้อแดงไม่ติดมัน
- ไข่
- ผักใบเขียว
5. ผักหลากสี
เป็นส่วนช่วยในการลดการอักเสบ
เช่น
- บรอกโคลี
- แครอท
- ฟักทอง
- คะน้า
- ผักโขม
6. ผลไม้
จะช่วยให้ระบบการขับถ่ายดีขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องนอนพักนานอย่างผู้พักฟื้นหลังผ่าตัดแปลงเพศ
เช่น
- มะละกอ
- กีวี
- ลูกพรุน
- แอปเปิล
7. ไขมันดี
เป็นส่วนช่วยในการลดการอักเสบจากแผล
เช่น
- ปลาแซลมอน
- อะโวคาโด
- ถั่วอัลมอนด์
- วอลนัต
8. น้ำสะอาด
สิ่งสำคัญพื้นฐานควรดื่มวันละประมาณ
ปกติควรดื่มวันละ 2–3 ลิตร (หรือปรับตามคำแนะนำของศัลยแพทย์และสภาพร่างกาย)
เพื่อช่วยในการ
- ลดท้องผูก
- ช่วยไหลเวียนเลือด
- ลดการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
- ช่วยให้ร่างกายฟื้นตัว
เมนูแนะนำหลังแปลงเพศ
มื้อเช้า
- โจ๊กปลา
- ไข่ต้ม
- นม
มื้อกลางวัน
- ข้าวกล้อง
- อกไก่นึ่ง
- ต้มจืดเต้าหู้
- ผลไม้
มื้อเย็น
- ปลาอบ
- ซุปผัก
- มันหวาน
ของว่าง
- โยเกิร์ต
- ถั่วอัลมอนด์
- ผลไม้สด
หรือเลือกจากอาหารที่แนะนำด้านบนเพื่อให้ได้สารอาหารครบถ้วน
หลังแปลงเพศห้ามกินอะไร?
แม้จะไม่มีของแสลงที่มีหลักฐานทางการแพทย์อย่างชัดเจนว่าทำให้แผลหายช้าในการผ่าตัดแปลงเพศ แต่มีอาหารบางประเภทที่ควรหลีกเลี่ยงในช่วงพักฟื้น เพราะอาหารบางอย่างอาจเพิ่มการอักเสบ ระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร หรือส่งผลต่อการหายของแผล
- เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ควรงดดื่มจนกว่าศัลยแพทย์จะอนุญาต เพราะแอลกอฮอล์อาจส่งผลเสียต่างๆเช่น
- เพิ่มความเสี่ยงต่ออาการเลือดออก
- รบกวนการทำงานของยา
- ทำให้ร่างกายขาดน้ำ
- ทำให้การสมานแผลเกิดขึ้นได้ช้า
- บุหรี่
การสูบบุหรี่จะทำให้หลอดเลือดเกิดการหดตัว ส่งผลให้
- แผลหายช้า
- เสี่ยงแผลแยก
- เสี่ยงติดเชื้อ
- เนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนน้อยลง
- อาหารดิบ
เช่น
- ซาชิมิ
- หอยดิบ
- ไข่ดิบ
เพราะจะทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อ
- อาหารหวานจัด
หากรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลมากเกินไปอาจส่งผลให้
- การอักเสบเพิ่มขึ้น
- ควบคุมระดับน้ำตาลยาก
- แผลหายช้าลง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว
- อาหารทอดและไขมันสูง
เช่น
- ไก่ทอด
- ของทอด
- ฟาสต์ฟู้ด
ควรรับประทานแต่พอดีหรือหลีกเลี่ยงไปเลย เพราะอาจทำให้ย่อยยากและเพิ่มการอักเสบ
- อาหารรสจัด
อาหารที่มีความเผ็ดจัดอาจกระตุ้นระบบทางเดินอาหาร ทำให้ท้องเสียหรือไม่สบายท้องในช่วงที่ร่างกายกำลังฟื้นตัว
- คาเฟอีนในปริมาณมาก
กาแฟหรือเครื่องดื่มชูกำลัง เช่น ชา กาแฟ ช๊อกโกแลต โกโก้ ในปริมาณมากอาจทำให้นอนหลับไม่เพียงพอและร่างกายขาดน้ำได้ ควรดื่มในปริมาณที่เหมาะสมหากศัลยแพทย์ไม่ได้ห้าม
ของแสลงหลังแปลงเพศมีจริงไหม?
หลายคนกังวลในการรับประทาน
- ไก่
- ไข่
- อาหารทะเล
ทางการแพทย์ ยังไม่มีหลักฐานว่าอาหารดังกล่าวนั้น ทำให้เกิดแผลเป็นนูนหรือแผลหายช้าในบุคคลทั่วไป แต่ในทางตรงกันข้าม อาหารเหล่านี้เป็นแหล่งในการช่วงเสริมโปรตีนทีมีคุณภาพสูงทำให้ช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อได้ด้วย
แต่หากคนไข้ผู้เข้ารับบริการ มีประวัติแพ้อาหารชนิดใด ควรหลีกเลี่ยงอาหารนั้นตามปกติ
วิธีรับประทานอาหารให้ฟื้นตัวเร็ว
นอกจากการเลือกชนิดอาหารแล้ว ควรปฏิบัติตัวดังนี้ร่วมด้วยดังนี้
- รับประทานอาหารให้ครบ 3 มื้อ และรับประทานของว่างที่มีประโยชน์เสริมหากรับประทานได้น้อย
- เพิ่มโปรตีนในทุกมื้อ
- ดื่มน้ำมากๆให้เพียงพอต่อความต้องการในแต่ละวัน
- รับประทานผักและผลไม้ทุกวัน
- หลีกเลี่ยงการอดอาหารเพื่อลดน้ำหนักในช่วงพักฟื้นหลังการแปลงเพศ
- หากมีอาการคลื่นไส้หรือเบื่ออาหาร ควรแบ่งการรับประทานอาหารเป็นมื้อเล็ก ๆ แต่รับประทานให้บ่อยขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
หลังแปลงเพศกินไข่ได้ไหม?
- สามารถรับประทานได้ เนื่องจากไข่เป็นแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพสูง ช่วยในการซ่อมแซมเนื้อเยื่อและทำให้การสมานแผลเป็นไปได้ด้วยดี หากไม่มีอาการแพ้ไข่ สามารถรับประทานได้ตามปกติ
หลังแปลงเพศกินไก่ได้ไหม?
- สามารถรับประทานได้ เนื่องจากเนื้อไก่ไม่ใช่ของแสลงสำหรับคนทั่วไป และอกไก่ยังเป็นแหล่งของโปรตีนไขมันต่ำ เหมาะสำหรับช่วงพักฟื้น
หลังแปลงเพศกินอาหารทะเลได้ไหม?
- ของดองควรงดรับประทานเป็นเวลา 1 เดือน
หลังแปลงเพศกินกาแฟได้ไหม?
- ไม่สามารถรับประทานได้โดยทันที แต่สามารถดื่มได้ในปริมาณพอเหมาะเมื่ออาการหลังผ่าตัดคงแล้ว และแพทย์ไม่ได้มีข้อห้าม แต่ควรหลีกเลี่ยงการดื่มกาแฟในปริมาณที่มากเกินไป เพราะอาจรบกวนการพักผ่อนและทำให้ร่างกายขาดน้ำ
หลังแปลงเพศต้องกินอาหารเสริมหรือไม่?
- หากรับประทานอาหารปกติได้ครบทั้ง 5 หมู่ ไม่จำเป็นต้องรับประทานอาหารเสริมเพิ่มเติม เว้นแต่ศัลยแพทย์จะแนะนำเป็นกรณีเฉพาะ เช่น ธาตุเหล็ก วิตามิน หรือโปรตีนเสริม
หลังแปลงเพศ การรับประทานอาหารที่เหมาะสมและเลือกรับประทานเป็นสิ่งที่สำคัญต่อการฟื้นตัวไม่แพ้การดูแลแผลและการปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์ ควรเน้นรับประทานอาหารที่มีโปรตีนสูง ผัก ผลไม้ วิตามิน และดื่มน้ำให้เพียงพอตามที่ร่างกายต้องการ เพื่อช่วยให้แผลสมานเร็ว ลดการอักเสบ และเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกาย
ในขณะเดียวกัน ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ รับประทานอาหารดิบ อาหารหวานจัด และอาหารไขมันสูงในช่วงพักฟื้น เพื่อให้การรักษาเป็นไปได้อย่างดี หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการรับประทานอาหารหรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาศัลยแพทย์ผู้ดูแลอย่างละเอียด เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
