ดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรมอันตรายไหม? สิ่งที่คนกำลังจะทำศัลยกรรมควรรู้

การทำศัลยกรรมความงามกำลังได้รับความนิยม และการยอมรับที่เพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในยุคที่เทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมากกว่าเมื่อก่อนเป็นอย่างมาก  แต่ก็ไม่ได้ทำให้คนที่กำลังจะเริ่มก้าวเข้าสู่วงการทำศัลยกรรม หายกังวลในองค์ประกอบต่างๆเกี่ยวกับการทำศัลยกรรมไปได้เลย  และที่กังวลรองลงมาจากขั้นตอนรวมทั้งกระบวนการผ่าตัดนั่นก็คือ ความปลอดภัยของการดมยาสลบนั่นเอง และยังคงเป็นคำถามที่หลายคนสงสัย “ดมยาสลบอันตรายหรือไม่?” หรือ “มีความเสี่ยงอะไรบ้างในการดมยาสลบ?” “ดมยาสสลบแล้วจะฟื้นไหม?” โดยคำถามทั้งหมดอาจมาจากความกังวลของสื่อที่ได้เสพกันมาในสมัยก่อน รวมถึงความกังวลที่อาจมีมาก่อนแล้ว

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการดมยาสลบ ความเสี่ยง และวิธีการลดความอันตราย ในการดมยาสลบ เพื่อให้คุณสามารถตัดสินใจในการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรมได้อย่างมั่นใจ

การดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรมคืออะไร?

การให้ยาสลบ (General Anesthesia) เป็นกระบวนการที่ทำให้ผู้ป่วยเกิดการหมดสติเพียงชั่วครั้งชั่วคราว เพื่อป้องกันการได้รับรู้ความเจ็บปวดระหว่างการผ่าตัดหรือการทำศัลยกรรม โดยทั่วไปแล้ว การดมยาสลบจะใช้ยาที่มีฤทธิ์กดประสาท ทำให้ร่างกายเข้าสู่สภาวะหมดสติ เพื่อลดการรับรู้ความเจ็บปวดจากการผ่าตัด โดยวิธีการให้ยาสลบมีดังนี้

วิธีการให้ยาสลบ

• การให้ยาสลบทางหลอดเลือดดำ (IV Anesthesia)

เป็นวิธีที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยยาถูกฉีดเข้าสู่กระแสเลือดผ่านทางหลอดเลือดดำเพื่อให้ออกฤทธิ์รวดเร็ว และสามารถควบคุมระดับความลึกของการสลบได้ง่าย

• การดมยาสลบผ่านหน้ากาก (Inhaled Anesthesia)

ใช้ก๊าซยาสลบ เช่น Sevoflurane หรือ Isoflurane โดยสูดดมผ่านหน้ากากหรือท่อช่วยหายใจในการดมยาสลบ

ความเสี่ยงของการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

ถึงแม้ว่าการดมยาสลบจะเป็นการกระบวนการที่ปลอดภัยเนื่องจากทำการให้โดยวิสัญญีแพทย์เฉพาะทางในการดมยาสลบแล้ว แต่ก็ยังมีความเสี่ยงที่สามารถเกิดขึ้นได้ละต้องระมัดระวัง ปฎิบัติตัวอย่างเหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดก่อนเข้ารับการดมยาสลบ

1. ผลข้างเคียงทั่วไปของการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

• การดมยาสลบทำให้มีอาการคลื่นไส้และอาเจียนหลังฟื้นตัวจากการผ่าตัด
• การดมยาสลบทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ มึนงง เบลอ หรือสับสนชั่วคราว
• การดมยาสลบทำให้มีอาการหนาวสั่นหรือมีไข้ต่ำหลังตื่นจากการดมยาสลบ
• การดมยาสลบทำให้เกิดอาหารปากแห้ง คอแห้ง

กรณีดังกล่าวที่กล่าวมาด้านบนนับเป็นอาการปกติที่สามารถพบได้โดยทั่วไปหลังทำการดมยาสลบ ซึ่งสามารถหายเองได้โดยไม่ต้องกังวล

2. ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงของการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม (จัดเป็นอาการที่พบได้น้อย)

• ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการดมยาสลบ 

อาการนี้อาจเกิดจากการที่ร่างกายมีปฏิกิริยาบางอย่างต่อตัวยาสลบที่ดมเข้าไป

• ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะจากการดมยาสลบ

อาการนี้อาจมีโอกาสเกิดขึ้นในผู้ที่มีโรคหัวใจ หรือมีโรคประจำตัวบางชนิดอยู่ก่อนดมยาสลบแล้ว

• ภาวะหายใจล้มเหลวจากการดมยาสลบ

อาการนี้จะเกิดขึ้นได้หากผู้เข้ารับบริการนั้นมีปัญหาเกี่ยวกับปอดหรือการใช้ยาสลบเกินขนาด

• อาการแพ้ยาสลบ

อาการนี้ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการแพ้รุนแรง เช่น anaphylaxis ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการช็อกได้ในภายหลัง

3. กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังตัวจากการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

• ผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด
• ผู้ที่มีโรคปอดหรือระบบทางเดินหายใจผิดปกติ
• ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง
• ผู้ที่มีประวัติแพ้ยา
• ผู้สูงอายุ

วิธีลดความเสี่ยงจากการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

1. ปรึกษาแพทย์ล่วงหน้าก่อนทำการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

ก่อนเข้ารับการผ่าตัด ควรแจ้งให้แพทย์ทราบเกี่ยวกับ

• ประวัติการแพ้ยา
• โรคประจำตัวหรือการใช้ยาเป็นประจำ
• ประวัติการใช้ยาสลบในอดีต

เพื่อให้การดมยาสลบเป็นไปได้อย่างราบลื่นและปลอดภัยไม่มีอันตรายแทรกซ้อน

2. เลือกสถานพยาบาลในการผ่าตัดที่ต้องดมยาสลบที่ได้มาตรฐาน

ควรเลือกโรงพยาบาลหรือคลินิกที่ทำการศัลยกรรมที่มี ทีมวิสัญญีแพทย์โดยเฉพาะในการให้ยาสลบ และยังควรมีอุปกรณ์ช่วยชีวิตที่ทันสมัย พร้อมใช้งาน

3. งดอาหารและน้ำก่อนผ่าตัด

โดยปกติแพทย์จะแนะนำให้งดอาหารและเครื่องดื่ม อย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงก่อนการดมยาสลบ เพื่อลดความเสี่ยงของการสำลัก

4. พักผ่อนให้เพียงพอ

ร่างกายที่แข็งแรงจะช่วยให้ฟื้นตัวจากการดมยาสลบได้ดีขึ้น ควรนอนหลับให้เพียงพอและหลีกเลี่ยงความเครียดก่อนการผ่าตัด

5. มีผู้ดูแลหลังการผ่าตัด

หลังจากฟื้นจากการดมยาสลบ อาจมีอาการมึนงงหรือเวียนศีรษะ จึงควรมีญาติหรือเพื่อนที่มาด้วยกันช่วยดูแลหลังฟื้นจากยาสลบและพากลับบ้าน

การฟื้นตัวหลังจากดมยาสลบ

1. ระยะฟื้นตัวหลังตื่นจากการดมยาสลบ

• โดยทั่วไปคนไข้ผู้เข้ารับบริการจะฟื้นตัวจากการดมยาสลบภายใน 30-60 นาที หลังการผ่าตัด
• คนไข้ผู้เข้ารับบริการอาจรู้สึกง่วงนอนหรือมึนงงหลังการดมยาสลบเป็นเวลาหลายชั่วโมง
• หลังการดมยาสลบในบางคนอาจมีอาการคลื่นไส้ร่วมด้วย ซึ่งสามารถบรรเทาอาการคลื่นไส้หลังดมยาสลบได้ด้วยยาแก้คลื่นไส้

2. การดูแลตัวเองหลังดมยาสลบ

• หลังดมยาสลบควรดื่มน้ำและรับประทานอาหารที่มีรสชาติอ่อน 
• หลังดมยาสลบหลีกเลี่ยงการขับรถหรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมาธิใน 24 ชั่วโมงแรก
• หลังดมยาสลบควรพักผ่อนให้เพียงพอ และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ดูแลอย่างเคร่งครัด

 

การดูแลหลังผ่าตัดเพื่อฟื้นตัวจากยาสลบเพื่อทำศัลยกรรมให้ดีที่สุด

การพักผ่อนให้เพียงพอ

การให้ร่างกายได้พักผ่อนเป็นสิ่งสำคัญหลังการดมยาสลบ ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรงมาก เช่น การออกกำลังกายหนัก หรือการขับขี่ยานพาหนะเป็นเวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง

 ดื่มน้ำและรับประทานอาหารอ่อน

หลังจากฟื้นจากยาสลบ อาจมีอาการคลื่นไส้หรือเบื่ออาหาร ควรเริ่มต้นด้วยการดื่มน้ำอุ่นหรือรับประทานอาหารอ่อนๆ เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม หรือซุปใส เพื่อให้ระบบย่อยอาหารกลับมาทำงานตามปกติ

หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ คาเฟอีน รวมทั้งการสูบบุหรี่

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ คาเฟอีน และบุหรี่อาจส่งผลต่อการฟื้นตัวจากยาสลบ ควรงดเว้นเครื่องดื่มเหล่านี้อย่างน้อย 48 ชั่วโมงหลังการผ่าตัด

ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดหลังจากดมยาสลบ

แพทย์จะให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลตัวเองหลังการผ่าตัด เช่น การรับประทานยาแก้ปวด ยาปฏิชีวนะ หรือข้อควรระวังต่างๆ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน

 

ข้อดีและข้อเสียของการดมยาสลบเพื่อทำศัลยกรรม

ข้อดี

• การดมยาสลบทำให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการผ่าตัด
• การดมยาสลบช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถทำหัตถการที่ซับซ้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• การดมยาสลบสามารถควบคุมระดับความลึกของการสลบได้ตามความจำเป็น
• การดมยาสลบทำให้คนไข้ผู้เข้ารับบริการไม่ต้องกังวลระหว่างการผ่าตัด

ข้อเสีย

• การดมยาสลบอาจมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ มึนงง หรือหนาวสั่น
• การดมยาสลบมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนหากมีโรคประจำตัว
• การดมยาสลบต้องได้รับการดูแลโดยทีมวิสัญญีแพทย์ที่มีประสบการณ์เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการดมยาสลบ

1. ดมยาสลบแล้วไม่ตื่นจริงหรือไม่?

• ในกรณีนี้เป็นกรณีที่พบได้ยาก หากทำการดูแลและดมยาสลบโดยวิสัญญีแพทย์เฉพาะทาง เนื่องจาก วิสัญญีแพทย์จะคำนวณปริมาณยาสลบที่ต้องใช้อย่างเหมาะสมและแม่นยำที่สุดสำหรับแต่ละบุคคล ที่ต้องการใช้

2. ดมยาสลบแล้วทำให้ความจำเสื่อมหรือไม่?

• การดมยาสลบอาจทำให้เกิดการสับสน มึนงง เพียงชั่วคราว เท่านั้น ยังไม่เคยมีวิจัยว่าการดมยาสลบเป็นสาเหตุของภาวะความจำเสื่อมในระยะยาว

3. ยาสลบส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวหรือไม่?

• โดยส่วนมากการดมยาสลบนั้นจะไม่สามารถผลกระทบต่อร่างกาย หรือสุขภาพระยะยาวได้ ยกเว้นในผู้ที่มีปัญหาสุขภาพบางประการและไม่แจ้งแพทย์ก่อนทำการดมยาสลบ รวมทั้งไม่ปฎิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดทั้งก่อน และหลังดมยาสลบ

การดมยาสลบเป็นกระบวนการที่ปลอดภัยหากดำเนินการโดยวิสัญญีแพทย์เฉพาะทาง แม้ว่าจะมีความเสี่ยงบางอย่างเพียงเล็กน้อย แต่ความชำนาญของผู้ดำเนินการจะสามารถลดความเสี่ยงได้  โดยเบื้องต้นหากต้องการความปลอดภัยสูง การเลือกสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานถูกต้องตามกฎต่างๆ และน่าเชื่อถือ  ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ รวมทั้งเตรียมร่างกายให้พร้อมก่อนการดมยาสลบ เพียงเท่านี้การดมยาสลบก็จะมีความปลอดภัยมากขึ้น ลดความกังวลได้เป็นอย่างมาก