สาเหตุที่ทำให้เกิดริ้วรอย ริ้วรอยเกิดจากอะไร?  ป้องกันยังไง

ริ้วรอยถือเป็นหนึ่งในสัญญาณแห่งวัยที่หลายคนกังวล แต่ก็เป็นสิ่งที่เรารู้ดีว่ายังไงก็ต้องเกิดขึ้นในสักวัน  ริ้วรอยบนใบหน้าจะเป็นกระบวนการตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นเองเมื่อเรามีอายุที่มากขึ้น รวมทั้งยังมีปัจจัยต่างๆในการใช้ชีวิตอีกมากมายที่เป็นตัวกระตุ้นทำให้เกิดริ้วรอยในวัยที่เร็วกว่าที่ควรจะเป็น 

การทำความรู้จักและเข้าใจถึง สาเหตุของการเกิดริ้วรอย จะช่วยให้สามารถป้องกันและชะลอการเปลี่ยนแปลงของผิวได้ เพื่อไม่ให้การเกิดริ้วรอยส่งผลต่อความมั่นใจและภาพลักษณ์ในการใช้ชีวิตของผู้ที่กังวล

ทำความรู้จักริ้วรอย และความเสื่อมสภาพของผิว

1. กระบวนการเสื่อมสภาพของผิวตามธรรมชาติ (Intrinsic Aging)

เมื่อมีอายุที่มากขึ้น ร่างกายของคนเราจะผลิตคอลลาเจนและอีลาสตินในจำนวนที่ลดลงเรื่อยๆ ทำให้โครงสร้างผิวจากที่เคยแข็งแรง กลับต้องสูญเสียความยืดหยุ่นลงไป จึงส่งผลให้ผิวมีความหย่อนคล้อยและเกิดริ้วรอยนั่นเอง 

โดยทั่วไปแล้วเริ่มต้น จะเกิดเป็น ริ้วรอยเล็ก ๆ ซึ่งริ้วรอยเหล่านั้นจะเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงอายุ 25–30 ปี และชัดเจนขึ้นตามวัย จากนั้นก็จะเป็นริ้วรอยที่มีขนาดใหญ่จนกลายเป็นร่องตามมา

 

กลไกที่สำคัญที่ทำให้เกิดริ้วรอย ได้แก่

• ปริมาณคอลลาเจน (Collagen) ที่ลดลงตามวัย และประสิทธิภาพของร่างกายที่สร้างคอลลาเจนได้น้อยลงตามวัยเช่นกัน ทำให้ผิวขาดความกระชับ

• การเสื่อมตัวลงของ อีลาสติน (Elastin) ที่อยู่ใต้ผิวหนังควบคู่กับคอลลาเจน ทำให้ผิวไม่สามารถคืนรูปได้ดีเหมือนเดิม

• ร่างกายที่มีการผลิต น้ำมันหล่อเลี้ยงผิว ได้ลดลงตามอายุที่มากขึ้น ส่งผลให้ผิวแห้งและเกิดร่องริ้วรอย

  

ปัจจัยภายนอกที่เป็นปัจจัยร่วม ทำให้เกิดริ้วรอยบนใบหน้า

2. ปัจจัยจากแสงแดด (Photoaging)

แสงแดด โดยเฉพาะรังสี UV-A และ UV-B เป็นปัจจัยหลักภายนอกที่สำคัญ ที่ทำให้เกิดริ้วรอยก่อนวัย หากไม่ได้รับการดูแล โดยรังสีทั้งสองชนิดส่งผลต่อผิวดังนี้

• UV-A เป็นรังสีที่ทำลายคอลลาเจนและอีลาสตินในชั้นผิวหนังแท้

• UV-B เป็นรังสีที่ทำให้ผิวไหม้และยังเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการสร้างเม็ดสีที่มากเกินความต้องการ จนกลายเป็นจุดด่างดำร่วมทั้งริ้วรอยต่างๆ

ผู้ที่มีกิจกรรมหรือวิถีชีวิตที่ต้องเผชิญกับแสงแดดจัด บ่อยๆโดยไม่ป้องกันมักจะเกิดริ้วรอยที่ใบหน้า ลำคอ และแขน 

การทาครีมกันแดดที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันทั้ง UV-A และ UV-B นอกจากจะช่วนป้องกันการสร้างเม็ดสีผิวที่มากขึ้นได้แล้ว ยังเป็นการป้องกันการเกิดริ้วรอยได้ในเบื้องต้นด้วย

 

3.การแสดงสีหน้าและการขยับกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ

การแสดงสีหน้า เช่น การขมวดคิ้ว การหัวเราะ เลิกคิ้ว หรือการหยีตาบ่อย ๆ ในแต่ละวัน ล้วนแต่เป็นปัจจัยที่ทำให้กล้ามเนื้อบนใบหน้าทำงานซ้ำๆ เป็นประจำ สิ่งที่ตามมาคือผิวหนังของเราจะเกิดการจำ ทำให้เกิดรอยพับของผิวซ้ำๆจนกลายเป็นริ้วรอยถาวร เช่น

• ริ้วรอยรอบดวงตา (Crow’s feet)
• ริ้วรอยหน้าผาก
• ร่องแก้มลึก

 

4.พฤติกรรมการใช้ชีวิต

• การสูบบุหรี่

สิ่งที่เป็นพิษ หรือมลพิษต่างๆ ส่งผลให้เกิดริ้วรอยบนใบหน้าได้ทั้งสิ้น สารพิษในควันบุหรี่ก็เช่นกัน สารพิษและควันในบุหรี่ จะทำให้เส้นเลือดตีบแคบ ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงผิวไม่เพียงพอ ทำให้ผิวขาดออกซิเจนและสารอาหาร อีกทั้งยังเป็นตัวการที่เร่งการสลายคอลลาเจน

• การดื่มแอลกอฮอล์

แอลกอฮอล์เป็นอีกหนึ่งสารพิษที่มักจะได้รับเข้าสู่ร่างกาย และเป็นตัวการทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำ ส่งผลให้ผิวขาดความชุ่มชื้นและเกิดริ้วรอยได้รวดเร็ว

• การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ

เมื่อคนเราพักผ่อนได้ไม่เต็มที่ทำให้ร่างกายเกิดการผลิต โกรทฮอร์โมน (Growth Hormone) ได้ลดลง ซึ่ง โกรทฮอร์โมน เป็นฮอร์โมนที่ส่งผลต่อการซ่อมแซมเซลล์ผิว จึงทำให้เกิดความหมองคล้ำและริ้วรอยได้ง่าย

• ความเครียดเรื้อรัง

เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ในปริมาณที่มากเกินไป โดยฮอร์โมนคอร์ติซอลที่มากเกินไปนั้น จะไปทำลายคอลลาเจนในผิว และยังส่งผลให้ผิวขาดความชุ่มชื้นได้

 

5. ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม

• มลภาวะทางอากาศ เช่น ฝุ่น ควันพิษ เป็นตัวก่อให้เกิดอนุมูลอิสระที่ทำลายเซลล์ผิว
  
• อากาศที่ทำให้ผิวแห้งกร้าน จะทำให้ผิสสูญเสียน้ำและยืดหยุ่นน้อยลง
  
• สารเคมี จากเครื่องสำอางครีม หรือการใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้ผิวระคายเคืองและเกิดริ้วรอย

 

6.พันธุกรรม (Genetics)

พันธุกรรม หรือกรรมพันธุ์เป็นส่วนหลักของโครงสร้างผิว การที่จะมีโครงสร้างผิวมีความหนาของชั้นหนังแท้นั้น จะถูกกำหนดโดยพันธุกรรม จึงทำให้คนเราเกิดริ้วรอยต่างๆในช่วงเวลาที่ต่างกัน ถึงแม้จะบำรุงผิวเหมือนกันก็ตาม

 

7. อาหารและโภชนาการ

• การรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูงจนเกินไป ทำให้เกิดกระบวนการ Glycation ซึ่งสามารถทำลายคอลลาเจนบนผิวหนังได้
• เมื่อร่างกายขาด วิตามินซี และ วิตามินอี จะส่งผลทำให้ผิวอ่อนแอและเกิดการฟื้นฟูตัวเองได้ช้าลง
• การดื่มน้ำเปล่าไม่เพียงพอ จะทำให้ผิวแห้งไม่ชุ่มชื้นและเกิดริ้วรอย

 

8.การดูแลผิวอย่างไม่ถูกวิธี

• การล้างหน้ามากหรือบ่อยเกินไปรวมทั้งการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะสมกับสภาพผิว จะทำให้ผิวสูญเสียน้ำมันตามธรรมชาติ
  
• การถูหรือขัดผิวแรงเกินไป ทำให้เกิดการอักเสบและเสื่อมสภาพลงได้
  
• การไม่ทาครีมกันแดดเมื่อต้องออกนอกบ้าน หรือโดนไฟแรงๆ ทำให้ผิวถูกทำร้ายจากรังสียูวีอย่างต่อเนื่อง

  

วิธีป้องกันและทำให้ผิวเกิดริ้วรอยได้ช้าลง

1. ทาครีมกันแดดที่มี SPF 30 ขึ้นไป และสามารถป้องกันได้ทั้ง UVA และ UVB เพื่อปกป้องผิวจากแสงแดด
2. ใช้ครีมบำรุงผิวที่มีส่วนผสมของสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น วิตามินซี วิตามินอี และเรตินอล อย่างสม่ำเสมอ
   
3. พักผ่อนให้เพียงพอ อย่านอนดึกนอนให้ได้อย่างน้อยวันละ 7–8 ชั่วโมง
4. เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เน้นผัก ผลไม้ และดื่มน้ำเปล่ามาก ๆ
5. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
   จัดการความเครียด เช่น ทำสมาธิหรือออกกำลังกาย รู้จักปล่อยวาง
6. หมั่นตรวจสุขภาพผิว และเข้ารับการดูแลผิวโดยแพทย์ หรือผู้มีความรู้ด้านการดูแลผิว

ริ้วรอยเกิดขึ้นจากหลายปัจจัยหลายสาเหตุ ทั้งกระบวนการตามธรรมชาติ แสงแดด พฤติกรรมการใช้ชีวิต รวมถึงสิ่งแวดล้อม มลพิษ มลภาวะภายนอก การทำความเข้าใจในสาเหตุที่ทำให้เกิดริ้วรอย จะช่วยให้สามารถแก้ปัญหาผิวและดูแลผิวได้ตรงจุด ทั้งการป้องกันด้วยการปรับพฤติกรรมในการใช้ชีวิตประจำวันและการดูแลผิวอย่างเหมาะสม เพื่อคงความอ่อนวัยและสุขภาพผิวที่ดีได้ยาวนานยิ่งขึ้น